سه‌ره‌کی        په‌یوه‌ندی        ئه‌رشیف        لینک        زانیاری ماڵپه‌ڕ
   
وتاری هه‌ڤاڵ مسته‌فا چاوڕه‌ش - یادی چله‌ی شه‌هیدانی لیوای یه‌كی پاراستنی سلێمانی
ئه‌ده‌بیاتی شۆڕش ‌
   . لە لاپەڕەی یادوەریەکانمەوە
به‌روار: 21/05/2018

رۆژی ۱۹۸٦ / ۱۲ / ۲۷ لە کاتێکدا شەڕگەی قەیوان ماوەت بەرەو پاشەکشەکردن دەڕۆیی ، فەرماندەیەکی پاسدار بەناوی ئاغای حسینی هاتبوە سەفرە ، کە کاک جبار فەرمان سەرپەرشتی شەڕگەکەی دەکرد .
کاک جەبار لە بارەگای گومرگ بوو لە دۆڵەکەی پشتی سەفرەوە کە بەرەو لای گوندی باساوێوە وەکوو دوولەپەدەست خۆی واڵاکردبوو ، ئەوسا کاک حەمید لێپرسراوی گومرگبوو .
منیش کەئێوارەی پێشو لە دۆڵی قامیش گەڕابوومەوەو دوو شەوبوو نەخەوتبووم . 
لەبارەگای تیپەکەمان کە بەلاپاڵی دۆڵەکەی پشتی کانیەکەی سەفرەوە بوو ، لە پرخەی خەودابووم کە پێشمەرگەیەک وە ئاگای هێنامەو ە :
کاک سەید ... کاک سەید .
بەدەم بەڵێوە هەڵسام :
بەڵێ کاکە ، چ خێرە .
کاک جەبار ناردویەتی بەدواتدا .
بەڵێ باش .
خۆم پێچایەوەو چومە لای کاک جەبار ، دوای سەڵاوو بەخێرهاتن . کاک جەبار گوتی : وابزانم ناهێڵم پشوو بدەی ، پێرێ ناردمیە دۆڵی قامیش و ئەمڕۆش دەتنێرمە سەرکردایەتی .
گوتم : ئەمرکە .
ئاماژەی بۆ ئاغای حسێنی کرد و گوتی : ئەوە ئاغای حسێنیە ، نوێنەری ئیمام خومەینیە و دەچێتە لای هەڤاڵ مام جەلال و ئامانەتی تۆدەبێ و ئیمشەو پشووبدەو بەیانی دەینێرمە ژێر پردەکەی گوندی گەڵاڵەو لەوێوە لەگەڵ خۆتیدا بەرە بۆ لای مام .
بەیانی محەمەد اسماعیل ماوەتی ، ناسراو بە حمە ماوەتی ئامۆزام لەگەڵ خۆمدا برد بۆ گەڵاڵێ ، هەڵبەت لەبەر تۆپ بارانی چڕ و بەردەوام ، بەشەو لەسەفرەوە چوینە گەڵاڵێ و ئاغای حسێنیمان وەرگرت و سەرقاڵی خۆ ئامادەکردن بووین و گوێم لەبۆڵەبۆڵێکبوو لەژێر پردەکەو دەهات ، هەندێک گوێم هەڵخست ، لەدەمە بۆڵە دەچوو ، بە ئامۆزا محەمەدم گوت : ئامۆزا محەمەد ، ئەو دەمەبۆڵەیە بە نا ئاسایی دەبینم ، وامن دەچم تابزانم چیەو تۆش ئەم برادەرانە سازکە . کەچووم ، دەمەبۆڵەی دکتۆر کەمال شاکری و عەلی رەشە جوتەبوو ، دکتۆر کەمال ، فەرماندەی تیپی مەڵبەندبوو ، عەلی رەشە جووتەش فەرماندەی کەرت بوو ، ئەوانیش خۆیان بۆ گەڕانەوە ئامادەکردبوو ، هەرچی دکتۆر کەمال بوو ، پەلەی رۆیشتنیبوو ، عەلی رەشە جووتەش چاوەڕوانی پێشمەرگەیەکیبوو ، پێشمەرگەیەکی کەرتەکەی کە بۆ مەرزی سەفرە چووبو ، هەندێک دواکەوتبو ، دکتۆر کەمال دەیگوت درەنگە با بڕۆین . عەلی رەشە جووتەش دەیگوت : تاپێشمەرگەکە نەیەتەوە من ناڕۆم ، دکتۆر کەمالیش دەیگوت درەنگەو بەجێیبێڵە . عەلی رەشە جووتەش دەیگوت : من پێشمەرگەکە جێناهێڵم ، ئێوە بڕۆن و ئێمە پێتاندەگەینەوە . لەئەم دەنگو لەئەو دەنگ و دکتۆر کەمال بە عەلی گوت : یا چەکدەبی یا فەرمانی من جێبەجێ دەکەی و دێی ، عەلیش بەهێمنییەوە گوتی : ئەوە چەکەکەم . کەوتمە بەینیانەوە ، دکتۆر کەمالم 
هێورکردەوە و بە عەلی رەشە جووتەشم گوت ، پێویست بەوە ناکا چەکەکەت دانێی ، ئێمە لەو کەینوبەینەدابووین کە پێشمەرگەکە گەیشتەوە لایان ، ئیدی کێشەکە چارەبوو ، منیش گەڕامەوە بۆ لای ئاغای حسێنی و لەوێش بەسەر دەمەبۆڵەی ئاغای حسێنی و ئامۆزا محەمەدا کەوتم ، ئامۆزا محەمەد لە ئاغای حسێنی تووڕەبو ، هێندەی نەمابوو بەگژیداچێ ، چووم و گوتم ئەوەچیە ؟ گوتی کوڕە چوزانم کاک جەبار ماڵی ئاوەدانبێ سەگبابێکی کەروگای داوینەتێ و دەشڵێ نوێنەری ئیمامە .
گوتم چبوە ؟
گوتی : کوڕە ئەو سندوقە درێژەی پێیەو دەڵێ هەدیەی ئیمامی تێدایە بۆ مام و منیش پێیدەڵێم باشە با بیکەینەوەو بیکەینە دوو گونیەوەو بە بنبار بۆ ئێسترەکەی هەڵبەستین و خۆشت لەسەرەوە سواربە .
ئەو رازینابێ و دەڵێ هەردەبێ ئاوا چۆن لەناو سندوقکەدا ئیمام ناردویەتی دەبێ هەر ئاوا بگاتە دەستی . ئاخر تخوا ئەو سندووقە بە کوندە هەڵبەست دەگاتەجێ ! چۆن دەوەستێ ؟ رێگایەکی دەسەعاتی ئاوا دەڕوا ؟ بەسەر پشتی ئەو وڵاغەوە بەنددەبێ ؟ ها ؟ من ناڵێم تۆ بڵێ ؟! دەبێ بە درێژایی رێگا یەکێک لەلاوە سندوقەکە بگرێ ! دەگیرێ ؟ ئەو سندوقە دەسەعات رێگا بەو شاخ و چیاو دۆڵانەدا ، بەو هەورازو نشێوانەدا دەڕوا ؟! ئامۆزا محەمەد زۆر توڕە بوو ، چەند رەشبو ئەوەندەی دیکە رەشتربوو ، ناڕەواشی نەبوو ، ئەو سندوقە بەو شێوەیە نەدەڕۆشت ، هەردەبوایە بکرایەتە دوو بنەتۆڵە 
.
چومە لای ئاغای حسێنی ، کە سێ پاسداری لەگەڵدابوو ، ئێسترەکەش ئیخۆیانبوو ، چومە لای و رازیم کرد کە سندوقەکە بکەینە دوو بنەتۆڵە ، وامانکرد ، کە سندوقە گۆرینمان کردەوە و سەیرمانکرد ، پڕە لە کتێبی ئاینی . دیاریەکە کتێبی ئاینیبوون .
بارمان بارکردو رۆژی دوایی گەیشتینە یاخسەمەرو ئاغای حسێنی و دیاریمان گەیاندە بارەگای مام و شەویش لەو بارەگایانە ماینەوە ، دوایی چوینە سەرگەڵو بۆ مەڵبەند ، لەوێ خوالێخشبو تەهای مالیەمان بینی کە کەلەگەڵ شەهید خالید ژاژڵەییدا بۆ یارمەتی وەرگرتن هاتبوون ، یارمەتیەکەیان وەرگرتبو وچاوەڕوانی یەک دوو هاوڕێیان دەکرد تا بگەڕێنەوە بۆ سەفرەو زەروون ، ئەوشەوە ماینەوەو گوتمان بەیانی بەیەکەوە دەڕۆین ، توشی دکتۆر کاوەی کوێخا ساڵحی گوڵێشبووین کە تازە بۆ پێشمەرگایەتی هاتبوو ، ئەویش بوو بەهاوڕێمان و گوتی دێمە تیپی سی و حەوت . بڕیارماندا رۆبگەڕێینەوە ، بەڵام بێسیمەکەی مەڵبەند پێیگوتین کە سەفرەو زەروون گیراوەو هێزەکان بۆ سەکردایەتی بەڕێوەن و تیپەکەی ئێوەش لەبەرگوردەوە پەڕیونەتەوە بەری ئەوبەرو دەچنەوە شاناخسە .
هەواڵێکی ناخۆشبو ، ئەی ئێمە چیبکەین و لە کوێوە بگەڕێینەوە . دوایی بیرمان کەوتەوە کە کاک سەلیمی فەرماندەی تیپەکەمان ، خوالێیخۆشبێ ، کە لەسەری گوڵێ بەخەستی بریندار ببوو قۆڵی لە دوو جێگاوە شکابوو ، بۆ چابوونەوەو پشوودان ماڵەکەی بردۆبوە گوندی ( شروەتێ ) لە بەری مەرگە ، گوتمان دەچینە ماڵی ئەوان و لەوێوە دەپەڕینەوە بۆ بەری قەڵاتوکان .
هەروامانکرد ، بیستی مانگ لە سەرگەڵوەوە چوینە گوندی شروەتێ ، کاک حمە هەژاری فەرماندی کەرتی تیپ و کاک سەلیم سەلیم و کاک حەسەن ، ملازم محمودیشی لێبوون کە خزمی کاک سەلیمی فەرماندەی تیپ بوون ، ئەوانیش بۆ سەرانی کاک سەلیم ، ماویەکبوو چووبوونە وێ و لەسەر رێگای گەڕانەوەدابوون بۆ شاناخسە .
شەوەکەی گەیشتینە ماڵی کاک سەلیم .
زۆری پێخۆشبوو ، میونداریەکی باشی کردین ، رۆژی بیست و یەکی مانک ، کاوڕێکی بۆ کوشتینەوەو لەسەر کانیەکەی شروەتێ خواردمان ، رۆژی بیست و دووی مانگ ویستمان لە رێگای چیای ئاسۆسەوە بگەڕێینەوە ، ئەو رۆژە تا دوانیوەرۆ بەرەو ئاسۆس بەڕێکەوتین ، لە نیوەی رێگا تووشی چەند پێشمەرگەیەک بووین و کە لە نیازمان گەیشتن ، گوتیان هەموو رێگاکان گیراون و ناتوان دەربازبن ، بۆیە گەڕاینەوە بۆ ماڵی کاک سەلیم ، رۆژی دواتر کاک سەلیم هەوڵی رێگایەکی بۆ داین کە لەدەشتی قەڵادزەوە بپەڕینەوە بۆ بەری قەڵاتوکان . رێگای بۆ دۆزینەوە ، نامەیەکی بۆ کەسایەتیەکی گوندی ( خەندەکێ ) بۆ نوسین كە خۆی و خزمەکانی چەکداری حکومەتبوون ، نامەکەی نوسی و دایە دەستی کاک حمە هەژار . کاکە حمە هەژاریش ئەوانی دەناسی .
بۆ ئێوارەکەی بووینە مەفرەزەیەکی باش و لەگەڵ بوولێڵدا لە چەمی گەورە پەڕینەو و هەر سەعاتێک دەبوو کە وەڕێکەوتین ، کردیە باران و باو رەهێڵەیەک مەپرسە ، خەریکبوو دەبووە نیوەشەو کە گەیشتینە گوندی خەندەکێ ، چاوەڕوانمان بوون ، خزمەتێکی زۆر پیاوانەی بەپەلەیان کردین و دوای پشودانێکی کورت و نان خواردنێکی بەپەلە ، بۆ رێدیدی دوو چەکداریان تا سەر چۆمی ژاراوێ لەتەکدا ناردین ، شەویکی ناخۆش لەسەرڕا بارانی بەلێزمە ، لەملاو لامانەوە بای توڕەو شێت ، لەژێرمانەوە قوڕو لیتەو چڵپاو لەو دەشتەدا تا ئەژنۆمان رۆ دەچوو ، لەگەلەکۆمەکێی سروشتی دەکرد .
وابزانم سروشت ئەمڕۆی لەبەرچاوبوو کە چی دەردیسەریەک بە نەتەوەکەمان دەگەیەنین بۆیە گەلە کۆمەکێیەکی بۆ سازکردبووین . ماندوو ، شەکەت ، سەرما کە بە جۆرێکبو دەستمان گۆی نەدەکردوو هەنگاوەکانمان شل و کورت ببونەوە ، شوێنی وشکمان بنی زمانمانبوو ، کە گەیشتینە سەرچۆمی ، دوو رێبینەکە بردیانینە سەر بوارەکەو گوتیان ئەمە ئەوبوارەیە کە خەڵک و کاروانچی لێدەپەڕنەوەو کە گەیشتنە ئەوبەر ئیدی رێگاکە دۆڵاو دۆڵ دەتانباتە قەڵاتوکان و مەترسیشتان نەماوە .
ئەوان گەڕانەوە ، ئاو چۆمی قوڕاوو توڕەو شێتانە دەهاتە خوارێ . چاریشمان نیە دەبوایە هەر بپەڕینەوە و هێندەشی نەماوە بۆ رۆژبوونەوە ، ناوی خوامان لێ هێناو دەستی یەکمانگرتوو هەر بەجل و بەرگەوە لە چۆمەکە پەڕینەوە ، گەیشتینە سەربەستەکەو کاکە حەمە لەخۆشیان هەندێ هەڵپەڕی ، پانزە مەترێک رۆیشتین و توشی ئاوەکە بوینەوە ، تومەز بەهۆی لافاوەکەوە لەسەروترەوە چۆمەکەمان لێبۆتە دوو لک ، لەوەش پەڕینەوەو بەرەو قەڵاتوکان ملی رێمان گرتەبەر ، چۆن رێکردنێك . هەموومان بەهەنگاوی سەرخۆشانە رێمان دەکرد . هەر نیو کاتژمێرێک رێگامان بڕیبوو ، لەناکاو لە دوو لاوە میلمان لێهاتەوە ، یەکێکیان دەنگیداین : گەر رێگا چۆڵنەکەن دەتانکوژین ، ئێمەش بنبەردمانگرتوو گوتمان ئێمە پێشمەرگەین ئەی ئێوە کێن و هەر تەقە بکەن دەکوژرێن . 
لەو تاریکاییەو لەو ژێربارانەداو بەو ماندوویە، لەوان قسەیەک و لە ئێمە قسەیەک و دەرکەوت کە ئەوان کارونچین و لەبەر رێگری و راوورووتی جاشان ، کەمینیان لەپێش کاروانەوە دەرکردووە . کە لەیەک ئاشکرابووین ، هەردوولامان لە پشتی بەردانەوە هاتینەدەرێ . بۆ ئێمە بوو بەخێر .
یەکێک لە کاروانچیەکان دۆڵێکی چەپەکی پیشانداین و و گوتی هەر دەدەقیقە رێیەک لەم دۆڵەدا ماڵە مەڕدارێکی لێیە ، دەتوانن بچنە وێ .
وامانکرد ، بەو شەوەی دەرگای ماڵە مەڕدارمان بەکۆڵەوەکرد ، دەرگایان بۆ واڵاکردین ، لەسەرتاوە بە جاشمان تێگەیشتن ، گوتیان ببورن جێگای میوانمان نیە . دوای کە تێگەیشتن پێشمەرگەین ، بەڕوویەکی خۆشەوە فەرمووی سەرێیان کردین ، زۆپایان ئاوردا ، زۆپا بەزەیی پێماندا هاتەوە بۆیە چووە دۆخی گڕو پێچان ، پەنیرو ماست وکەرەو

چای تازە دەمکراو پێشوازیان لێکردین ، نازانم بە کامە زمان ، بە چ دڵێکەوە سوپاسی میهرەبانی ئەو ماڵە بکەم ، سەر لەبەری جلەکانیان بۆ وشککردینەوەو بەتایبەتیش کە زانیان بۆ شارباژێڕ دەچیین ، شەوێکی دیکە بە زۆرەملێ هێشتیانینەوە و رۆژی دواتر بەرەو قەڵاتوکان بەڕێکەوتین و ئیدی لەوێشەوە بە دوو رۆژی دیکە گەیشتینە شاناخسێ 


تێبینی 
________

وێنەکە رۆژی ۱۹۸٦ / ۱۱ / ۲۱ . لەسەر کانی ( شروەتێ ) گیراوە
لە راستەوە بۆ چەپ
_ ریزی پێشەوە ، 
سەلیم سەلیم ، حسین ، محەمەد اسماعیل ماوەتی ، سەید ئەحمەد
راوەستاوەکان
دکتۆر کاوە ، حەمە هەژار ، ملازم محمود ، محمود ئاغای ئەزمەک ، پشتی کامێرا . تەهای مالیە