سه‌ره‌کی        په‌یوه‌ندی        ئه‌رشیف        لینک        زانیاری ماڵپه‌ڕ
   
وتاری هه‌ڤاڵ مسته‌فا چاوڕه‌ش - یادی چله‌ی شه‌هیدانی لیوای یه‌كی پاراستنی سلێمانی
له‌میدیاکانه‌وه‌ ‌
  بازێكی باڵكراو -----‎ئەو كاتەی یەكێتی لە فڕین دەكەوێت
به‌روار: 19/02/2018


ئاری عومەر تۆفیق ئاڵتوون
‎تا ئەو دەمەی ئێمە پشت لە بینایی تاڵەبانی بكەین، پتر لە تاریكبوونی راڕەوەكەی بەردەممان نزیك دەبینەوە، ئەو ئاسۆیەی بە هۆی دیدگای مام جەلالەوە بۆ یەكێتی هاتبوە پێش، ئێستا وەختە بە هۆی نابینایی ئێمەوە لەدەستدەچێت، ئاخر ئەو هێزەی له ‌هەموو پنتێكی ئەو جیهانەدا زەمەنێك دەنگی دەبیسترا، ئێستا لە جوگرافیایەكی بچووك بە دیار خوێندنی یاسین لەسەر جەستەی خۆی سەرقاڵی خۆخواردن‌و خۆخۆرییەو بیری چووە لە جێی ئەوەی رادەستی ئیرادەی راڕاوە تاریكە بێت، دەبوو خۆی مەشخەڵی رووناكی‌ و گەیشتن بە ئاسۆی لە دەست بێت. ئیدی ئەو خۆخۆریەمان ناو لێناوە قەدەر و بیرمان چووە كە دەمێكە قەدەری یەكێتییەكان وەك مۆڕاڵ‌و دنیابینی له ‌پێكەوەبوون‌ و یەكگرتوویی لە مام جەلالەوە بەجێهێشتراوه ‌و ئێمە پشتی تێدەكەین.
‎یەكێتی بەو فۆڕم ‌و دابەشبوونەی ئێستا بۆتە شوناسی، بەو مۆدێلە لە ململانێ ناوخۆییەی كە بۆتە وێنە باوەكەی، بەو تایپە له ‌جەمسەربەندییە ناوخۆییەی كە هێزی بڕیاردانی نەماوە، نەك ناتوانێ ببێتەوە یەكێتی، بەڵكو وەختە ئەو میراتە مۆڕاڵی ‌و ئاكارییەش كە تاڵەبانی باوك بەجێی هێشتووە له ‌بەین دەچێت، لەنێوچوونی ئەو میراتەی مام لە ناوەڕاستی سەدەی رابردووەوە وەك بەرهەمی كاریزمی خۆی كۆیكردەوه ‌و بە یەكێتی بەخشی، ئێستا له ‌سایەی لاوازی‌ و كورتبینی ئێمەوە، بە هۆی سەركێشی‌و بێ گوێیمانەوە، وەختە دەستبەرداری دەبین، هەموومان ئەو یەكێتیەی لە پایتەخت بە پایتەختی دنیا دەنگی دەبیسترا، سەرقاڵین بیكەینەوە بە هێزێكی لۆكاڵی بچووك‌ و لە پارێزگایەكدا قەتیسی بكەین.
‎له ‌راستیدا لە دوای مەرگی مام، نشوستییەكانی ئێمە فرە چەشنن، لە پرۆسەی دروستكردنی بڕیاری ناوخۆییەوە بۆ سەنگ‌و قورسایی لە بەشداری نێو حوكمڕانی، لە پاراستنی چەپكەگوڵەكەی ناوخۆوە بۆ هێشتنەوەی سەرەداوی پەیوەندییە هەرێمییەكان، لە به ‌مەرجەع هێشتنەوەی یەكێتی له ‌ئاستی قەیران‌و ململانێكانی عیراق، لە رێگری لە سەركێشییە ناوخۆییەكان بە ریفراندۆمیشەوە، ئەو كێڵگانەی بڕیارن كە دوور لە حیكمەت‌ و میراتی حەكیمانەی تاڵەبانی، یەكێتی بە هەڵە تۆوی تێدا كردن‌ و به ‌بێ بەرهەمیش لێی هاتە دەر، ئەو نشوستیانە، كە بەرهەمی بێ چەندو چوونی دووركەوتنەوەی ئێمەن له ‌حیكمەتی تاڵەبانی، ئەو حیكمەتەی كە رۆژگارێك سەنگی سیاسیی‌و هەرێمی‌و نێودەوڵەتی بۆ یەكێتی دروستكردبووە.
‎یەكێك لە رەهەندە سەرەكییەكانی نشوستی ئێمە لەو پاشەكشەوە سەرچاوە دەگرێت كە یەكێتی له ‌بواری پەیوەندییە هەرێمیی‌و نێودەوڵەتییەكان كردویەتی، بە جۆرێك مێژووی یەكێتی، مێژووی تێپەڕكردنی سنوور و رۆڵ بینین بووە لە جوگرافیایەكی بەریندا، كەچی ئێستا ئەو كاریگەریی‌و رۆڵە گەورە وەرگۆڕاوە بۆ جوڵەیەكی سیاسیی لۆكاڵی ‌و بەو چەشنەش سەنگی سیاسیی له ‌بواری پەیوەندییەكان لەدەستداوە، ئەوەش رێك قسەكەی حەمید كەفائی رۆژنامەنووسی به ‌ناوبانگی عەرەبمان بیردەخاتەوە كە له ‌وتارێكدا دەرهەق بە مەرگی تاڵەبانی نوسیوویەتی «كۆتایی تاڵەبانی، كۆتایی ئەو دنیابینیە سەنگینەیە لە پەیوەندییە هەرێمیی‌و نێودەوڵەتییەكان كە هەم عیراق ‌و هەم كورد‌ و هەم یەكێتیش زیانی لێدەكەن»، له ‌راستیشدا لەسەر هەر سێ ئاست مەرگی مام، پاشەكشەیەكی گەورەی لە پەیوەندییەكان بە دوای خۆیدا هێنا ‌و وایكرد چیدیكە نەتوانین كۆدی ئەو دیو سنوورەكان بكەینەوە.
‎یەكێتی لە بەشداری كارا له ‌رێكخراوی سۆسیال ئەنتەرناسیۆنالەوە تا ئاستی سەرۆكی فەخری ‌و بەشداری له ‌كۆڕ و كۆبوونەوە نێودەوڵەتییەكان ‌و پەیوەندیی لەسەر ئاستی باڵا لەگەڵ زۆربەی پارتە سیاسییەكانی ئەوروپا ‌و جیهان، ئێستا ‌و پاش مەرگی مام جەلال بۆتەوە هێزێكی ناوچەیی، ئەگەرچی مەرگی ئەندازیاری تێپەڕكردنی سنوورەكان (مام جەلال)ـ دەشێت كاریگەریی دروست بكات، بەڵام لە راستیدا ئەوەی وایكردووە ئەو پاشەكشەیە له ‌ژیانی سیاسیی یەكێتیدا خۆی بەرجەستە بكات، تەنێ خەمساردییە و تەواو، چونكە راستە تاڵەبانی له ‌رووی جەستەییەوە جێیهێشتین، بەڵام ئەوەی دەبوو وا بكات ئێمە مەشخەڵەكەی بەردەوام هەڵگرین ‌و راراوەكەی پێ روناك بكەینەوە، رۆح‌و كەلتووری تێكۆشان‌و مۆڕاڵی مام جەلالە، كە بۆ هەمیشە دەمێنێتەوە. بە مانایەكی دیكە، هەستكردن بەوەی لە پاش مام یەكێتی بێكەسە و ناتوانێ بجوڵێ‌ و كاریگەری دروست بكات، دنیابینییەكی هەڵەیە و دژ به ‌خواستی رابەرەكەشمانە، چونكە ئیدی فەرهەنگی ئەو زاتە‌ و پەروەردەی سیاسیی ئەو بۆ كۆی جەستەی یەكێتی بەو چەشنە بووە كە له ‌دەرەوەی جەستەی مامیش، دەشێت رۆح‌و بەهاكانی پێشڕەویمان بكەن.
‎ئێستا یەكێتی بازێكی باڵكراوە، ئەوەی وایكردووە ئەو هێزە له ‌فڕین بكەوێت، خۆمانین، ئێمەین كە لەناو بازنەیەكی بچووكی ململانێی ناوخۆیی‌ و جەمسەربەندییەكی نا یەكێتیانە یەخەی یەكترمان گرتووە، ئەوە خۆمانین كە ئاسمانمان بە رووی خۆماندا داخستووەو لە جێی ئەوەی هەموو دوندو لوتكەیەك بكەینە مەنزڵ، له‌سەر گرد و تەپۆلكەكان دەوەستین ‌و نامانەوێت بە شوێن پێیەكانی تاڵەبانیدا بفڕین، یەكێتی هەمیشە بازێك بووە چاو تیژ، ناكرێت ئێستا بەردەمی خۆی نەبینێ‌ و ئاسۆ ون بكات، هەمیشە بەرزەفڕ، ناشێت ئێستا هەمیشە سەرقاڵی نیشتنەوە بێت، بەردەوام گەڕیدە، نەك وەك ئێستا بە دیار دەردێكەوە دابنیشێت كە له ‌بنەڕەتەوە له ‌گرێی دەروونی‌و كەسی شتێكی تر نییە، تكایە لێگەڕێن یەكێتی دەست بكاتەوە بەفڕین، چونكە ئەو ئاسمانەی كوردستان به ‌بێ یەكێتی پارێزراو نابێت.